Gruczolak przysadki to guz (najczęściej łagodny) tkanki gruczołowej przysadki mózgowej, który rozwija się w płatach przednich i środkowych (pośrednich) - przysadce gruczołowej. Znajduje się w okolicy siodła tureckiego, zlokalizowanego w kości klinowej u podstawy czaszki. Szczyt zachorowalności występuje w przedziale wiekowym od 30 do 50 lat. Ze względu na bezobjawowy (najczęściej) przebieg we wczesnych stadiach wykrywalność jest niezwykle niska: tylko 2 osoby na 100 tys. Postępując, objawia się zaburzeniami endokrynologicznymi, neurologicznymi i neuro-okulistycznymi. Stanowi 1/6 wszystkich guzów mózgu.

Powody

Powód jest często niejasny. Wśród możliwych czynników prowokujących:

  • hipogonadyzm;
  • niedoczynność tarczycy;
  • długotrwałe lub niekontrolowane stosowanie doustnych środków antykoncepcyjnych;
  • zatrucie;
  • neuroinfekcja (zapalenie rdzenia kręgowego, gruźlica, bruceloza, polio, choroby pasożytnicze ośrodkowego układu nerwowego, zapalenie opon mózgowych, zapalenie mózgu, zatrucie jadem kiełbasianym, malaria mózgowa, zakażenie wirusem HIV, ropień mózgu);
  • skomplikowany przebieg porodu;
  • patologie ciąży, powstałe pod wpływem niekorzystnych czynników (palenie, alkoholizm, złe warunki środowiskowe, zwiększona nerwowość);
  • Poważny uraz mózgu.

Nie udowodniono związku gruczolaka przysadki z dziedziczną predyspozycją, jednak taką diagnozę najczęściej stawia się osobom, w których rodzinie regularnie obserwowano różne patologie endokrynologiczne.

Objawy

We wczesnych stadiach przebiega bezobjawowo. Wraz ze wzrostem guza obraz kliniczny to zespół 3 grup objawów - neurologicznych, neurologiczno-okulistycznych i hormonalnych.

Psychosomatyka

Oto neurologiczne objawy gruczolaka przysadki:

  • bół głowy;
  • uszkodzenie nerwów czaszkowych, które objawia się zaburzeniami okoruchowymi;
  • uszkodzenie nerwu trójdzielnego, które może prowadzić do utrudnionej mimiki twarzy, paraliżu mięśni żucia, atrofii szkieletu twarzowego (traci swoje zwykłe kontury i „unosi się”), skurczów mięśni, skurczów i ostrego bólu;
  • zespoły naprzemienne (zaburzenia ruchu i czucia);
  • zespoły międzymózgowia: zaburzenia psychiczne, dystrofia tłuszczowo-płciowa, kacheksja, zaburzenia pamięci, zaburzenia snu, obniżona wydajność, dezorientacja w przestrzeni;
  • reakcje wegetatywno-naczyniowe: arytmia, zawroty głowy, tachykardia, zmęczenie, nudności, wzdęcia, problemy z oddawaniem moczu, przyspieszony oddech, bóle stawów, gorączka lub dreszcze;
  • objawy okluzyjne - napady silnego bólu głowy spowodowane nagłym ruchem lub napięciem, którym towarzyszą wymioty i bradykardia.

Znaki neuro-okulistyczne

Określone przez symptomatologię zespołu chiasmal:

  • hemianopsja dwuskroniowa - częściowa ślepota;
  • zmniejszona ostrość wzroku;
  • zanik dna oka;
  • mroczki hemianopsyjne - obustronne martwe punkty w polu widzenia;
  • zanik lub zatkany dysk optyczny;
  • amaurosis - absolutna ślepota.

Objawy hormonalne

Nadmierne wydzielanie ścieżek

Objawy somatotropinoma

  • Akromegalia;
  • gigantyzm;
  • choroba metaboliczna;
  • problemy z układem oddechowym;
  • niewydolność serca;
  • patologie endokrynologiczne;
  • problemy z ODA.

Objawy kortykotropinomy

  • otyłość z cienkimi kończynami, twarzą w kształcie księżyca;
  • rozstępy, owrzodzenia troficzne, ropnie na skórze;
  • nadmierne owłosienie ciała (nawet u kobiet);
  • bezpłodność;
  • naruszenie cyklu miesiączkowego (u kobiet), impotencja (u mężczyzn);
  • osteoporoza;
  • słabe mięśnie.
  • nadciśnienie;
  • cukrzyca;
  • kamica moczowa, odmiedniczkowe zapalenie nerek;
  • zaburzenia snu;
  • wahania nastroju od euforii do depresji;
  • obniżona odporność.
  • postępujące przebarwienia skóry;
  • niewydolność nadnerczy;
  • schorzenia okulistyczne i neurologiczne.

Objawy prolactinoma

  • naruszenia cyklu jajnikowo-miesiączkowego: nieobecne, rzadkie lub częste, krótkie lub długie, skąpe lub ciężkie miesiączki;
  • bezpłodność;
  • mlekotok;
  • hirsutyzm (porost włosów typu męskiego);
  • obniżone libido, oziębłość;
  • trądzik;
  • poziom prolaktyny przekracza normę - ponad 23 ng / ml.
  • impotencja,
  • zmniejszone libido;
  • bezpłodność;
  • ginekomastia (powiększenie gruczołów mlecznych);
  • mlekotok;
  • poziom prolaktyny przekracza normę - ponad 21,4 ng / ml.

Wszyscy pacjenci, niezależnie od płci, mają również zaburzenia metaboliczne i psychoemocjonalne..

Objawy tyreotropinoma

  • Drażliwość, histeria, nerwowość;
  • bezsenność;
  • drżenie kończyn;
  • nadmierna potliwość;
  • częstoskurcz;
  • migotanie przedsionków;
  • tracić na wadze;
  • zwiększony apetyt;
  • zaparcia, biegunka, wzdęcia.

Niedoczynność przysadki

  • Osłabienie, zmęczenie;
  • utrata masy ciała lub odwrotnie otyłość;
  • ból brzucha;
  • niedociśnienie;
  • powstawanie obrzęku;
  • problemy ze stolcem;
  • upośledzenie pamięci;
  • niedokrwistość;
  • zmniejszony popęd seksualny;
  • osteoporoza.

Niedobór niektórych hormonów spowodowany gruczolakiem przysadki może skutkować śpiączką, a nawet śmiercią.

Wszystkie powyższe objawy występują równolegle i są powikłaniami, począwszy od nieszkodliwych zawrotów głowy, a skończywszy na śpiączce, a nawet śmierci. Szczególnie niebezpieczne są konsekwencje neuro-okulistyczne (ślepota) i wszelkiego rodzaju zespoły (Itsenko-Cushinga, Nelsona itp.)..

Podobnie jak inne nowotwory, gruczolaki przysadki różnią się kierunkiem wzrostu, rozmiarem, histologią i aktywnością. Dlatego istnieje wiele klasyfikacji, stale się rozwijają i uzupełniane o nowe typy..

W zależności od powodów

  • Podstawowy

Guz powstaje, gdy początkowo przysadka mózgowa jest natychmiast uszkodzona. Ani podwzgórze, ani hormony uwalniające nie biorą udziału w jego tworzeniu..

Klęska podwzgórza pociąga za sobą naruszenie właściwości funkcjonalnych przysadki mózgowej. Stymulują go hormony uwalniające podwzgórze, dzięki czemu komórki gruczołowe zaczynają rosnąć - tak powstaje wtórny gruczolak.

W zależności od histologii

Oto międzynarodowa klasyfikacja guzów OUN, wydana przez WHO w 1979 roku:

  • chromofobiczny - nie ma aktywności hormonalnej;
  • kwasochłonny (eozynofilowy) - któremu towarzyszy zwiększona produkcja hormonu wzrostu, prowadzi do rozwoju akromegalii - patologii charakteryzującej się wzrostem dłoni, stóp, części twarzowej czaszki;
  • gruczolak przysadki zasadochłonnej - wytwarza hormon adrenokortykotropowy, prowadzi do rozwoju hiperkortyzolizmu (zespół Itsenko-Cushinga), w wyniku nadprodukcji kortyzolu pacjent cierpi na ciężką otyłość, nadciśnienie i depresję;
  • mieszany kwasobazofilny - nie towarzyszy mu naruszenie syntezy hormonów;
  • gruczolakorak - nowotwór złośliwy, który zaburza podstawowe funkcje przysadki mózgowej, może prowadzić do śpiączki i śmierci, charakteryzuje się dość szybkim wzrostem.

W zależności od aktywności

Klasyfikacja S. Yu. Kasumova

  • gonadotropinoma - wydzielający FSH / LH (hormon folikulotropowy / luteinizujący);
  • corticotropinoma (kortykotropowy gruczolak przysadki) - wydzielający ACTH (hormon adrenokortykotropowy);
  • prolactinoma - wydzielający PRL (prolaktyna, hormon laktogenny);
  • mieszane - wydzielające jednocześnie dwa lub więcej hormonów;
  • somatotropinoma - wydzielający STH (hormon somatotropowy);
  • tyreotropinoma - wydzielający TSH (hormon tyreotropowy).
  • chromofobiczny - to proliferacja komórek chromofobowych (jest to łagodny nowotwór, zwiększa się do ogromnych rozmiarów);
  • oncocytoma - łagodny nowotwór nabłonkowych, niedziałających komórek.

Gruczolak przysadki nieczynny hormonalnie jest trudny do zdiagnozowania, ponieważ choroba przebiega najczęściej bezobjawowo.

W osobnej grupie Kasumova wyróżniła złośliwego gruczolaka przysadki. Jest diagnozowany niezwykle rzadko. Charakteryzuje się rozwojem niedoczynności przysadki, upośledzenia wzroku i zaburzeń neurologicznych.

Klasyfikacja Kovacsa i Chorwata

Opracowany w 1995 roku. Naukowcy zaproponowali rozróżnienie takich typów gruczolaków, jak:

  • kortykotropowy;
  • mammomatotroficzny;
  • niemy;
  • plurigormonalny;
  • somatotroficzny;
  • tyrotroficzny.

W zależności od kierunku wzrostu

Typ zależy od kierunku wzrostu guza w stosunku do siodła tureckiego.

We wczesnych stadiach rozpoznawany jest gruczolak przysadki śródsiodłowej - rosnący w jamie tureckiej siodła, nie wykraczający poza jego granice. Gdy tylko rozprzestrzeni się dalej, ma już status endoekstrasellar. Ona z kolei może być różnych typów:

  • infrasellar - rozprzestrzeniający się poniżej, sięgający do zatoki klinowej (głównej) i wchodzący do nosogardzieli;
  • suprasellar - rośnie w górę do jamy czaszki;
  • retrosellar - idąc do wewnątrz, do tylnego dołu czaszkowego lub pod oponę twardą clivus;
  • boczny (laterosellar) - rozciągający się na boki, wypełniający zatokę jamistą, dno środkowego dołu czaszki, przepływający pod oponą twardą;
  • ansellar - wynurzający się na powierzchnię, do kratowego labiryntu, orbita.

Jeśli guz rośnie w kilku kierunkach jednocześnie, nazwa powstaje z powyższego. Na przykład nadsiodłowo-boczny.

W zależności od rozmiaru

Ponieważ wielkość wykształcenia jest różna, wyróżnia się następujące grupy:

  • mikrogruczolaki - do 16 mm, nie obserwuje się zmian morfologicznych w wielkości siodła tureckiego;
  • mały - od 16 do 25 mm;
  • średni - od 26 do 35 mm;
  • duży - od 36 do 59 mm;
  • gigant (makrogruczolaki) - ponad 60 mm.

Czasami wewnątrz chromofobicznego guza tworzą się ubytki wypełnione płynem białkowym. W takim przypadku diagnozowana jest postać torbielowata..

Diagnostyka

Do wykrywania gruczolaka przysadki stosuje się różne metody.

Kliniczny

  • Konsultacja neurologa;
  • konsultacja z neuro okulistą: ocena ostrości, kąta i pola widzenia, wykrycie schorzeń okoruchowych, badanie stanu dna oka;
  • konsultacja endokrynologa: diagnozuje się zaburzenia hormonalne, zaleca się leczenie farmakologiczne w celu ich wyeliminowania.

Laboratorium

  • Ogólne badania krwi i moczu, biochemia, wyznacznik krzepnięcia krwi;
  • analizy hormonów: stopień stężenia tropin (prolaktyna, hormon wzrostu, kortykotropina, tyreotropina, somatomedyna) i hormonów endokrynologicznych (płeć, trójjodotyronina, tyroksyna, kortyzol);
  • badanie ultrasonograficzne żył nóg;
  • elektrokardiogram.

Diagnostyczne metody neuroobrazowania są szeroko stosowane do wykrywania gruczolaka przysadki. Na przykład kraniografia to prześwietlenie kości czaszki. Wykonuje się oględziny zatok bocznych, prostych i przynosowych. Określono wielkość siodła tureckiego, zmiany morfologiczne w jego budowie i kształcie. Potwierdzeniem rozpoznania są takie przemiany, jak poszerzone wejście, podwójnie zarysowane dno, osteoporoza przednich wyrostków kości klinowej i grzbietu, zniszczenie górnego clivusu.

Ale najbardziej skuteczna jest diagnostyka MRI. Rezonans magnetyczny jest główną metodą obrazowania guzów. Zwykle stosuje się wzmocnienie kontrastu (KU), aby czułość urządzenia wynosiła co najmniej 90%. Na obrazach bez kontrastu widoczne są pewne zmiany morfologiczne:

  • zmiana wielkości gruczołu;
  • przerzedzenie ścian tureckiego siodła;
  • jego odrzucenie;
  • przemieszczenie lejka przysadkowego.

Jak to wygląda na MRI:

  • w trybie T1 (czas relaksacji podłużnej) bez CU guz zwykle nie wyróżnia się na tle przysadki mózgowej;
  • w trybie T1 z KU na obrazach widoczny staje się zaokrąglony obszar, który wyróżnia się na tle pozostałej części przysadki mózgowej;
  • w trybie T2 (czas relaksacji poprzecznej) obraz może być inny.
Gruczolak przysadki w rezonansie magnetycznym

Ponieważ guz często rozwija się bezobjawowo, w większości przypadków zostaje wykryty przypadkowo, gdy MRI jest przepisywane z innych powodów medycznych. Może to być ból głowy, różne objawy neurologiczne lub urazowe uszkodzenie mózgu. Formacje wolumetryczne ujawnione w trakcie tomografii w tkankach gruczołu nazywane są incidentaloma przysadki mózgowej (IG). Po sekcji rozpoznanie zostaje wyjaśnione: w 30% są to mikrogruczolaki, w 60% - makrogruczolaki, w 10% - torbiele i inne nowotwory.

Leczenie

Leczenie gruczolaka przysadki odbywa się różnymi metodami. Zależą od jego wielkości, kierunku wzrostu i aktywności. Jeśli jest mały, nieaktywny hormonalnie i nie ma znaczącego wpływu na stan pacjenta, wybiera się taktykę wyczekującą. Pacjent regularnie przychodzi do endokrynologa, okresowo wykonuje badania i wykonuje rezonans magnetyczny, dzięki czemu monitorowana jest dynamika choroby. Dopóki guz nie wzrośnie i nie zwiększy syntezy hormonów, monitorowanie trwa. Po zdiagnozowaniu jakichkolwiek zmian morfologicznych podejmowana jest decyzja, który przebieg terapeutyczny będzie skuteczniejszy. Uwzględnia to indywidualne cechy pacjenta i cechy nowotworu..

Terapia lekowa

Jest rzadko używany. Gruczolaka przysadki mózgowej rozpoznaje się najczęściej w ostatnich stadiach rozwoju guza, kiedy jedynym wyjściem jest operacja, a leki przestają być skuteczne. Jednak są przepisywane w tych rzadkich przypadkach, gdy postać choroby nie została jeszcze rozpoczęta..

Stosowany jest głównie w przypadku prolactinoma i somatropinoma. Są wrażliwe na leki blokujące nadmierną syntezę hormonów. To normalizuje hormony, przywracając w ten sposób zdrowie fizyczne i psychiczne. Musisz jednak zrozumieć, że gruczolak po takim leczeniu nie zmniejsza się i nie rozpuszcza się..

Antagoniści dopaminy są przepisywani na prolactinoma:

  • Bromokryptyna;
  • Pergolid;
  • Kabergolina;
  • Ropinirol;
  • Pramipeksol;
  • Apomorfina.

W przypadku somatotropinoma przepisuje się wyżej wymienionych antagonistów dopaminy, a także analogi somatostatyny i agonistów receptora hormonu wzrostu:

  • Genfastat;
  • Oktreotyd;
  • Octretex;
  • Octrid;
  • Sandostatin;
  • Serakstal;
  • Somatulina.

Przepisywanie leków na gruczolaka przysadki może również dążyć do złagodzenia objawów. To może być:

  • stymulanty układu nerwowego w celu wyeliminowania ciągłego zmęczenia i osłabienia (Methyluracil, Pentoxil, Levamisole);
  • diuretyki przeciw obrzękom;
  • leki zawierające żelazo do leczenia anemii;
  • nootropy do normalizacji sfery psychoemocjonalnej (Piracetam, Nootropil, Lucetam).

W każdym przypadku przypisuje się osobną listę leków w zależności od tego, czy guz jest aktywny, czy nie, i jakie hormony wytwarza, a także biorąc pod uwagę indywidualne cechy organizmu..

Operacja

Ponieważ wskaźnik wykrywalności z powodu bezobjawowości jest niezwykle niski, rozpoznanie często stawia się nawet przy zaawansowanych postaciach, kiedy jedynym leczeniem jest operacja usunięcia gruczolaka przysadki. Mimo wysokiej skuteczności jest to bardzo traumatyczna metoda terapii..

Odbywa się w Centrach Neurochirurgii wyposażonych w endoneurochirurgiczną salę operacyjną z personelem, w której pracuje zespół doświadczonych neurochirurgów. Jednocześnie wykwalifikowani specjaliści z zakresu resuscytacji, neurooftalmologii, radiologii, neuroendokrynologii, morfologii, otoneurologii i radiologii są na bieżąco i gotowi do udzielenia wszelkiej możliwej pomocy. Monitorują stan pacjenta zarówno podczas operacji, jak iw okresie rehabilitacji.

Specyfika interwencji chirurgicznej w tej diagnozie zawiera wytyczne kliniczne opracowane przez Stowarzyszenie Neurochirurgów Rosji w 2014 roku.

Metody interwencyjne

Obecnie istnieją dwa sposoby chirurgicznego usunięcia gruczolaka przysadki:

  1. Endoskopowe przeznosowe usuwanie gruczolaka przez nos.
  2. Kraniotomia (otwarcie jamy).

Pierwsza metoda jest preferowana ze względu na minimalny uraz.

Przeznosowa, przezklinowa, endoskopowa metoda usuwania gruczolaka przysadki

Wskazania

Planowana operacja usunięcia gruczolaka przysadki jest zalecana, jeśli występują następujące objawy:

  • aktywny wzrost guza;
  • niedowidzenie;
  • wady neurologiczne;
  • zespoły endokrynologiczne, których leczenie farmakologiczne było nieskuteczne.

Wskazania do pilnych, awaryjnych działań:

  • postępujące pogorszenie widzenia - szybko postępująca ślepota;
  • okluzja;
  • rozległy krwotok czaszkowy;
  • ostry wzrost guza u kobiety w ciąży.

Trening

Przed operacją pacjent przechodzi obowiązkowe badanie laryngologiczne. Otorynolaryngolog ocenia:

  • obecność zapalenia, w którym operacja przeznosowa jest przeciwwskazana;
  • skrzywienie przegrody nosowej;
  • przerost (pogrubienie) małżowin;
  • obecność wzrostu kości.

W przypadku wykrycia obecności ognisk zapalnych pacjent jest kierowany na zdjęcie RTG zatok przynosowych w celu potwierdzenia rozpoznania.

Jeżeli badanie laryngologiczne nie ujawniło przeciwwskazań do operacji, wówczas pacjent jest kierowany na konsultację z anestezjologiem. Ocenia stopień ryzyka operacyjnego i anestezjologicznego oraz wydaje zalecenia.

Protokół do przeznosowego usuwania gruczolaka

Etap I - nosowy:

  1. Lateralizacja małżowiny nosowej i usunięcie przeszkód anatomicznych w celu uzyskania dostępu do zatoki głównej.
  2. Wizualizacja (inspekcja).
  3. Koagulacja w celu odsłonięcia ściany zatoki głównej.

Etap II - klinowy:

  1. Resekcja tylnej przegrody nosowej.
  2. Sfenoidotomia wiertłem.
  3. Resekcja przegrody.

Etap III - extrasellar:

  1. Trepanacja dolnej części siodła tureckiego.
  2. Wycięcie opony twardej.
  3. Usunięcie guza.

Etap IV - plastiki wad pozabiegowych.

Uszczelnienie jamy siodła za pomocą klejów medycznych, specjalnych płytek lub tkanki auto.

Powikłania pooperacyjne obejmują wydzielinę z nosa (wyciek płynu mózgowo-rdzeniowego z jamy nosowej spowodowany uszkodzeniem czaszki) i zapalenie opon mózgowych. Śmiertelność wynosi 1,2%. Ryzyko śmiertelności wzrasta wraz z:

  • gigantyczny megaadenom;
  • zaburzenia psychiczne;
  • nie całkowicie usunięty guz;
  • powyżej 60 roku życia.

Całkowite usunięcie gruczolaka metodą przeznosową uzyskuje się średnio u 79% chorych. Pozostałe 21% ma przepisane leczenie radiochirurgiczne. To najnowocześniejsza i najbardziej skuteczna metoda. Pozwala uniknąć manipulacji chirurgicznych. Guz zostaje zniszczony przez promieniowanie. Stosuje się go jednak dość rzadko z dwóch powodów: zbyt dużego ryzyka powikłań związanych z napromieniowaniem oraz wysokich kosztów zabiegu.

Przypadki specjalne

Cechy wieku

Najczęściej diagnozowany u dorosłych w wieku od 30 do 50 lat. W grupie ryzyka znajdują się przede wszystkim osoby o zachowaniach aspołecznych, prowadzące zbyt „aktywny”, ale niewłaściwy sposób życia. Udział w walkach często prowadzi do TBI. Komunikowanie się z chorymi ludźmi mieszkającymi na ulicy zwiększa ryzyko groźnych infekcji. Złe odżywianie, niehigieniczne warunki - wszystkie te czynniki pośrednio powodują rozwój gruczolaka przysadki.

U dzieci występuje niezwykle rzadko. W większości przypadków tłumaczy się to patologiami ciąży, kiedy wewnątrzmacicznego tworzenia się mózgu i ośrodkowego układu nerwowego dziecka towarzyszyło palenie lub przyjmowanie narkotyków przez kobietę. Drugim powodem takiej diagnozy u noworodków jest skomplikowany poród, w którym dochodzi do uszkodzenia mózgu..

Charakterystyka płciowa

U kobiet i mężczyzn występuje z taką samą częstotliwością.

Ostatnio lekarze coraz częściej kojarzą gruczolaka przysadki u kobiet z regularnym stosowaniem doustnych środków antykoncepcyjnych. W tym przypadku najczęstszymi objawami są porost włosów na ciele mężczyzny i różne nieregularne miesiączki..

U mężczyzn urazowe uszkodzenie mózgu jest najczęstszą przyczyną. Objawy obejmują otyłość kobiet, obrzęk piersi i impotencję..

Podczas ciąży

Ciąża powikłana gruczolakiem jest dość niebezpieczna. W tym okresie przysadka mózgowa powiększa się już prawie 2 razy. W przypadku guza prowadzi to do ucisku okolicznych obszarów mózgu. Konsekwencją są silne bóle głowy i ślepota. Jeśli jest to prolactinoma, może w dowolnym momencie wywołać skurcze, co spowoduje poronienie lub przedwczesny poród..

Pytania i odpowiedzi

Czy można wyleczyć gruczolaka przysadki bez operacji??

Tak, teraz przeprowadza się radiochirurgiczne leczenie gruczolaka, gdy jest on niszczony za pomocą promieniowania. Pozwala obejść się bez operacji.

Który lekarz leczy chorobę?

Aby uzyskać wstępną konsultację, należy skonsultować się z endokrynologiem. Ponadto, w zależności od wielkości, kierunku wzrostu i aktywności gruczolaka, można go skierować bezpośrednio do neurochirurga na operację lub przeprowadzić wstępną korektę poziomu hormonów.

Czy można się opalać?

Nie ma absolutnych przeciwwskazań, ale co najważniejsze - bez fanatyzmu.

Czy mogę karmić dziecko mlekiem matki??

Z prolactinoma - zdecydowanie nie. W przypadku innych rodzajów nowotworów - według uznania lekarza prowadzącego.

Gruczolak przysadki: objawy i leczenie

Gruczolak przysadki jest guzem przedniego płata tego gruczołu dokrewnego. Choroba częściej dotyka osoby w wieku 40-45 lat. Wśród wszystkich guzów mózgu jedną trzecią przypadków stanowią gruczolak przysadki. Mikrogruczolak przysadki to łagodny nowotwór wyrastający z komórek gruczołowych narządu, którego wielkość nie przekracza 10 mm.

Ze względu na niewielki rozmiar guza objawy choroby z gruczolakiem przysadki przez długi czas nie występują. Lekarze ze Szpitala Jusupowa identyfikują guz za pomocą nowoczesnych metod badawczych. Wczesna diagnoza i odpowiednie leczenie gruczolaka przysadki pozwala pacjentom pozbyć się choroby.

Gruczolak przysadki mózgowej - co to jest

Co to jest gruczolak przysadki mózgowej? Gruczolak przysadki to łagodny nowotwór, który tworzy się z komórek przedniego płata gruczołu dokrewnego, który odgrywa ogromną rolę w utrzymaniu prawidłowej równowagi hormonalnej organizmu. Nowotwór nie ma morfologicznych objawów złośliwości, ale jest zdolny do kiełkowania i mechanicznej kompresji struktur mózgu sąsiadujących z przysadką mózgową.

Choroba gruczolaka przysadki objawia się zaburzeniami widzenia, neurologicznymi i endokrynologicznymi. Objawy gruczolaka przysadki mózgu są związane z uciskiem rosnącego guza na struktury wewnątrzczaszkowe głowy, które znajdują się w okolicy siodła tureckiego.

Jeśli gruczolak przysadki jest hormonalnie aktywny, w obrazie klinicznym na pierwszy plan wysuwa się endokrynologiczny zespół metaboliczny. W tym przypadku zmiany w stanie pacjenta są często związane nie z nadmiernym wydzielaniem hormonu zwrotnikowego przysadki mózgowej przez przysadkę mózgową, ale z aktywacją docelowego narządu, na który oddziałuje. Objawy zespołu endokrynologiczno-metabolicznego zależą bezpośrednio od charakteru gruczolaka przysadki mózgowej.

Gruczolakowi przysadki mózgowej mogą towarzyszyć objawy niedoczynności przysadki. Rozwija się, gdy tkanka przysadki jest niszczona przez rosnący guz. Różnorodność objawów choroby komplikuje rozpoznanie gruczolaka przysadki we wczesnych stadiach procesu patologicznego.

Rodzaje gruczolaka przysadki

W International Classifier of Diseases gruczolak przysadki ma kod zgodny z ICD-10 D35.2. Przy wielkości guza występują mikrogruczolaki przysadki mózgowej, których wielkość nie przekracza 1 cm, oraz makrogruczolaki. W zależności od funkcji hormonalnej guza izolowane są hormonalnie czynne i nieaktywne gruczolaki przysadki. Istnieje kilka rodzajów gruczolaków aktywnych hormonalnie:

  • Corticotropinoma - wytwarza hormon adrenokortykotropowy ACTH;
  • Hormon wzrostu - produkuje hormon wzrostu STH;
  • Prolactinoma - syntetyzuje prolaktynę;
  • Thyrotropinoma - uczestniczy w wydzielaniu hormonu tyreotropowego;
  • Gonadotropinoma - może wytwarzać hormony, takie jak hormon folikulotropowy (FSH) lub hormon luteinizujący (LTH).

Onkocytoma i gruczolak chromofobowy przysadki mózgowej są nowotworami nieaktywnymi hormonalnie. W zależności od budowy histologicznej tkanek wyróżnia się gruczolaki przysadki: gruczolakorak przysadki, guz chromofobowy, zasadofilny, kwasochłonny, kwasobazofilny lub mieszany. Gruczolak przysadki śródsiodłowej zlokalizowany jest wewnątrz siodła tureckiego, endosuprasellar - rozciąga się do wierzchołka siodełka tureckiego, endoinfrasellar - wywodzi się z siodełka tureckiego, endolaterosellar - wyrasta przez ścianę boczną siodła tureckiego. Torbielowata postać gruczolaka przysadki jest powikłaniem nowotworu.

Przyczyny gruczolaka przysadki

Istnieją następujące przyczyny rozwoju gruczolaka przysadki:

  • Przełożone lub rozwijające się choroby zakaźne mózgu (kiła układu nerwowego, polio, zapalenie opon mózgowych, zapalenie mózgu);
  • Wewnątrzmaciczne wady rozwojowe płodu;
  • Konsekwencje urazowego uszkodzenia mózgu.

Osoby cierpiące na te choroby są klasyfikowane jako zagrożone, jeśli mają gruczolaka przysadki. Grupa ryzyka obejmuje mężczyzn i kobiety w wieku od trzydziestu do czterdziestu pięciu lat. U młodzieży i małych dzieci nie występuje gruczolak przysadki. Długotrwałe stosowanie doustnych środków antykoncepcyjnych może wywołać rozwój gruczolaka przysadki u kobiet.

W niektórych przypadkach przyczyną gruczolaka przysadki jest obciążona dziedziczność. Pacjentom, których krewni cierpieli na tę chorobę, neurochirurdzy zalecają okresowe badania profilaktyczne. Gruczolak przysadki nie rozwija się pod wpływem określonych czynników ryzyka. Pojawienie się guza nie jest związane z warunkami środowiskowymi, stylem życia i specyfiką pracy.

Objawy gruczolaka przysadki

Objawy gruczolaka przysadki, najczęściej obserwuje się je u osób w wieku młodym i produkcyjnym. Choroba często prowadzi do niepełnosprawności pacjentów. Wśród objawów klinicznych gruczolaków przysadki są:

  • Zmniejszona ostrość wzroku;
  • Ślepota;
  • Bóle głowy;
  • Kryzysy wegetatywne;
  • Niewydolność przysadki.

Objawem gruczolaka przysadki u kobiet jest brak miesiączki. Mężczyźni i kobiety z gruczolakiem przysadki mogą mieć upośledzone libido lub funkcje rozrodcze. W przypadku gruczolaków przysadki nieaktywnych hormonalnie pierwsze objawy choroby pojawiają się w wieku średnim. U pacjentów w starszym wieku choroba zaczyna się od zaburzeń widzenia i neurologicznych. U kobiet poniżej 50 roku życia i mężczyzn poniżej 55 roku życia pierwszymi objawami gruczolaka przysadki mogą być zaburzenia seksualne. U kobiet nagle pojawia się brak miesiączki lub nieregularne miesiączki. U mężczyzn zaburzenia erekcji mogą być pierwszym objawem gruczolaka przysadki..

Zaburzenia seksualne przeważnie poprzedzają zaburzenia widzenia, które łączą się w okresach od kilku miesięcy do 2-3 lat. Główne dolegliwości u pacjentów z gruczolakiem przysadki hormonozależnym podzielono na 4 grupy:

  • Wzrok (obniżona ostrość widzenia, ograniczenie pól widzenia, podwójne widzenie, ślepota, łzawienie, pieczenie gałek ocznych);
  • Seksualne (brak miesiączki i nieregularne miesiączki u kobiet, zaburzenia seksualne u mężczyzn);
  • Neurologiczne (zaburzenia snu, bóle głowy, zawroty głowy, utrata pamięci);
  • Ogólne dolegliwości (zmęczenie, osłabienie, pragnienie, senność, kryzysy wegetatywne, utrata masy ciała lub zwiększenie masy ciała).

W przypadku nieaktywnego gruczolaka przysadki 75% pacjentów ma niewystarczające wydalanie przysadkowych hormonów tropikalnych. W 30% przypadków stwierdza się niedoczynność tarczycy, w 25% - niewydolność kory nadnerczy. Objawy hipogonadyzmu z powodu gruczolaka przysadki u mężczyzn to obniżone libido, zaburzenia erekcji, u kobiet - brak miesiączki i bezpłodność. Niedoczynność tarczycy objawia się następującymi objawami:

  • Bół głowy;
  • Depresja;
  • Zmniejszona sprawność umysłowa;
  • Zaparcie;
  • Wzrost masy ciała.

Przy niedoborze hormonu wzrostu u dorosłych pacjentów zmniejsza się ogólny opór, pojawia się otyłość, spadek gęstości mineralnej kości ze zwiększonym ryzykiem złamań, pojawia się niepokój, niepokój i częste wahania nastroju. Niedobór ACTH objawia się następującymi objawami:

  • Ogólne osłabienie;
  • Zmęczenie;
  • Ból mięśni i stawów;
  • Objawy uszkodzenia układu pokarmowego;
  • Upośledzona świadomość podczas wstawania z łóżka.

Gruczolaki przysadki czynne hormonalnie są wykrywane u 75% pacjentów. Nadmierne wydzielanie jednego lub drugiego hormonu do krwi prowadzi do rozwoju odpowiedniego zespołu klinicznego.

Prolaktyna w gruczolaku przysadki wzrasta u pacjentów z prolactinoma. Ten typ gruczolaka przysadki występuje u 30% kobiet z mlekotokiem (wypływ mleka z sutków) i brakiem miesiączki. U mężczyzn prolactinoma występuje znacznie rzadziej. Gruczolak przysadki, w którym wzrasta poziom prolaktyny, objawia się pewnymi objawami klinicznymi: impotencją i niepłodnością u mężczyzn, brakiem miesiączki i bezpłodnością u kobiet. U mężczyzn wiodącym objawem gruczolaka w tym przypadku jest spadek libido i potencji. Następnie rozwija się niepłodność z powodu oligospermii i osteopenii. Rzadkie objawy prolactinoma u mężczyzn to mlekotok i ginekomastia (obrzęk gruczołów sutkowych).

Hormon wzrostu charakteryzuje się podwyższonym poziomem hormonu wzrostu we krwi. Taki gruczolak przysadki powoduje postępującą charakterystyczną zmianę wyglądu. U pacjentów powiększa się dłonie i stopy, rysy twarzy, język. Może to powodować naruszenie drożności górnych dróg oddechowych, syndrom „bezdechu sennego” - zatrzymanie oddechu podczas snu. W przypadku zaburzeń metabolicznych rozwija się cukrzyca i upośledzona tolerancja glukozy. Somatotropinoma może prowadzić do pogrubienia warstwy mięśniowej komór serca, nadciśnienia tętniczego, arytmii, dysfunkcji śródbłonka z rozwojem niewydolności serca.

Główne objawy tyreotropinoma to:

  • Nadczynność tarczycy;
  • Bół głowy;
  • Wady pola widzenia.

Tyreotoksykoza objawia się następującymi objawami:

  • Tachykardia (przyspieszenie akcji serca);
  • Drżenie (drżenie rąk);
  • Podwyższona temperatura ciała;
  • Exophthalmos (wyłupiaste oczy);
  • Biegunka (biegunka).

Corticotropinoma powoduje wtórny hiperkortyzolizm nadnerczy znany jako choroba Cushinga. U pacjentów twarz przybiera kształt księżyca, następuje nagromadzenie tkanki tłuszczowej wzdłuż karku i nad obojczykami. Skóra staje się cieńsza, na tułowiu pojawiają się punktowe krwotoki i czerwono-bordowe rozstępy. Rozwija się dystrofia mięśniowa, miopatia, osteoporoza, kifoza. Pacjenci rozwijają patologiczne złamania, zaćmę i cukrzycę. Z powodu zaburzeń immunologicznych dochodzi do infekcji grzybiczej, pojawia się trądzik, rany nie goją się przez długi czas. W związku z rozwojem zaburzeń hormonalnych u mężczyzn dochodzi do spadku libido, zaburzeń erekcji, oligospermii. Częstymi objawami tego typu gruczolaka przysadki u kobiet są skąpe miesiączki lub brak miesiączki, hirsutyzm (wzmożony porost włosów na twarzy i kończynach), trądzik.

Diagnostyka gruczolaka przysadki

Rozpoznanie „gruczolaka przysadki” jest ustalane przez lekarzy Szpitala Jusupowa na podstawie:

  • Skargi pacjentów;
  • Kontrola;
  • Dane z laboratoryjnych i instrumentalnych metod badawczych.

Trafna diagnoza ma ogromne znaczenie przy wyborze taktyki leczenia. Onkolodzy ze Szpitala Jusupowa uwzględniają związane z wiekiem zmiany wartości referencyjnych poziomów hormonów przysadkowych. W wieku 11-19 lat normalne stężenie hormonu wzrostu waha się od 0,6 do 11,2 mIU / L u kobiet i od 2,5 do 12,2 mIU / L u mężczyzn. Po 19 latach wartości referencyjne są mniejsze niż 10 mIU / l u obu płci.

Referencyjna wartość somatomedyny C w wieku 30-35 lat mieści się w przedziale 125-311 ng / ml, a po 60 latach - 93-224 ng / ml. Stężenie hormonu folikulotropowego u mężczyzn po 21 latach wynosi 0,95-11,95 mU / ml, u kobiet jest zależne od fazy cyklu miesiączkowego. U dzieci powyżej 14 roku życia referencyjne wartości hormonu tyreotropowego mieszczą się w przedziale 0,4–4,0 mIU / l. Kompleksowa i dokładna diagnostyka gruczolaka przysadki pozwala lekarzom w szpitalu Jusupow szybko zidentyfikować chorobę i rozpocząć skuteczną terapię.

Diagnostyka laboratoryjna gruczolaka przysadki

Diagnostyka laboratoryjna prowadzona jest przy użyciu wysokiej jakości odczynników i nowoczesnych metod badawczych. Konieczne jest określenie aktywności hormonalnej gruczolaka przysadki, rozpoznanie i późniejsze monitorowanie leczenia. Pacjenci są badani pod kątem następujących hormonów:

  • Prolaktyna;
  • Somatotropina;
  • Adrenokortykotropina;
  • Luteinizacja i stymulacja pęcherzyków;
  • Stymulujące tarczycę;
  • Kortyzol, tyroksyna, testosteron, estradiol.

Obowiązkowe badania to oznaczenie insulinopodobnego czynnika wzrostu-1.

Metody instrumentalnej diagnostyki gruczolaków przysadki

Diagnozę gruczolaków przysadki w szpitalu Jusupow przeprowadza się przy użyciu nowoczesnych metod instrumentalnych:

  • Craniografia;
  • Obrazowanie komputerowe i rezonans magnetyczny;
  • Tomografia wielospiralna;
  • Inne metody diagnostyki radiacyjnej;
  • Wizualne badania terenowe.

Wizualizację gruczolaków przysadki przeprowadza się metodami diagnostyki radiacyjnej. Lekarze określają wielkość i strukturę przysadki mózgowej, wielkość, stan ścian tureckiego siodła i otaczających tkanek. Aby uniknąć błędów diagnostycznych, kraniografia jest wykonywana w Szpitalu Jusupow przed wykonaniem tomografii komputerowej (TK) lub rezonansu magnetycznego (MRI). Tomografię wykonuje się techniką „amplifikacji”. W trudnych przypadkach diagnostycznych CT lub MRI wykonuje się dynamicznie.

Za pomocą kraniografii określa się wielkość i stan ścian siodła tureckiego (budowa, grubość, obejście, częstość zmian). Wiodącą metodą diagnostyki gruczolaków przysadki jest rezonans magnetyczny. MRI nie rozróżnia różnych hormonalnie aktywnych gruczolaków od siebie i od nieaktywnych hormonalnie.

Podczas badania TK w kierunku mikrogruczolaków przysadki lekarze w szpitalu Jusupow stosują technikę poprawy obrazu. Za pomocą tomografii komputerowej wykonuje się diagnostykę różnicową gruczolaków przysadki z formacjami zawierającymi zwapnienia lub hiperostozy. Zastosowanie spiralnej tomografii komputerowej z wstrzyknięciem środka kontrastowego w bolusie zgodnie z programem naczyniowym pozwala lekarzom Szpitala Jusupowa na badanie układu naczyniowego okolicy siodła i okolicy okołosiodłowej. W przypadku rodzimych badań tomograficznych gruczolaków przysadki ze wzrostem nadsiodłowym wykonuje się cyfrową angiografię subtrakcyjną naczyń mózgowych lub spiralną tomografię komputerową. Pola widzenia są zdeterminowane, aby wykryć zespół chiasmal.

Leczenie gruczolaka

Jak leczyć gruczolaka przysadki? Pacjenci z gruczolakiem przysadki w szpitalu Jusupow są pod opieką endokrynologa i neurochirurga. Wspólnie określają taktykę leczenia. Złożone przypadki gruczolaka omawiane są na posiedzeniu Rady Ekspertów z udziałem profesorów i lekarzy najwyższej kategorii. Obecnie stosuje się zachowawcze i chirurgiczne metody leczenia choroby..

W leczeniu gruczolaków przysadki jako metodę pomocniczą stosuje się radioterapię. Główne urządzenia używane do usuwania guza to:

  • Nóż Gamma;
  • Akcelerator liniowy;
  • Cyber ​​Nóż;
  • Akcelerator protonów.

W przypadku wykrycia gruczolaka przysadki u kobiet leczenie przeprowadza się we współpracy z ginekologiem i specjalistą od reprodukcji. Androlog konsultuje mężczyzn.

Terapia lekowa gruczolaków przysadki

Głównymi lekami stosowanymi w leczeniu prolaktyny i zespołu hiperprolaktynemii są bromokryptyna (parlodel) i kabergolina. Leki te aktywnie wpływają na krążenie dopaminy i norepinefryny w ośrodkowym układzie nerwowym oraz zmniejszają uwalnianie serotoniny. Bromokryptyna działa pobudzająco na receptory dopaminy w podwzgórzu. Hamuje wydzielanie hormonów przedniego płata przysadki mózgowej, zwłaszcza somatotropiny i prolaktyny oraz somatotropiny.

Dopamina wewnętrzna hamuje produkcję tych hormonów. Bromokryptyna nie wpływa na syntezę prolaktyny. Lek wspomaga odwrotny rozwój gruczolaków przysadki różnej wielkości, zmniejsza produkcję prolaktyny. Bromokryptyna jest stosowana w leczeniu prolactinoma o różnej wielkości oraz jako terapia przedoperacyjna.

Przy łagodnym przebiegu somatotropiny u pacjentów w podeszłym wieku terapię lekową prowadzi się lekami będącymi analogami somatostatyny (oktreotyd) i antagonistami receptorów somatotropiny (pegwisomanant). Jeżeli chory, zgodnie ze wskazaniami, przeszedł usunięcie gruczolaka przysadki i po operacji utrzymuje się wysokie stężenie hormonu somatotropowego, następuje nawrót guza, po radioterapii lek kontynuuje się. Jeśli istnieją przeciwwskazania do interwencji chirurgicznej w przypadku gruczolaka przysadki, wykonuje się radioterapię i farmakoterapię.

Celem leczenia farmakologicznego kortykotropiną jest normalizacja poziomu hormonów kory nadnerczy we krwi. Osiąga się to za pomocą leków, które hamują produkcję kortyzolu. Prowadzone jest również leczenie objawowe, które ma na celu korygowanie naruszeń metabolizmu białek i węglowodanów, leczenie niewydolności serca i normalizację ciśnienia krwi. Napromienianie gruczolaka przysadki służy do leczenia kortykotropiną jako uzupełnienie operacji i jako pierwotna radioterapia.

Operacja usunięcia gruczolaka przysadki

W przypadku tyreotropinoma (gruczolaka przysadki mózgowej) głównym leczeniem jest operacja. Leczenie ogranicza się do utrzymania normalnego poziomu hormonów po operacji. W chorobie Cushinga wykonuje się chirurgiczne usunięcie gruczolaka przysadki. W przypadku mikrogruczolaków skuteczność leczenia operacyjnego sięga 70-90%, przy makrogruczolakach - 50-60%. Operację gonadotropinoma wykonuje się w przypadku ciężkich klinicznych objawów choroby.

Obecnie leczenie operacyjne gruczolaków przysadki prowadzi się głównymi metodami: przeznazosfenoidalną (przeznosową, przezklinową) i przezczaszkową (wewnątrzoponową i zewnątrzoponową). Neurochirurdzy stosują te metody jako dwa kolejne kroki. Usuwanie gruczolaka przez nos wykonuje się przez nos. Zabiegi chirurgiczne przezklinowe są leczeniem z wyboru w gruczolakach przysadki. Metodę przezczaszkową stosuje się, gdy nie można zastosować przezklinowej.

Lekarze Szpitala Jusupowa używają mikrochirurgicznego i endoskopowego dostępu przezklinowego. Wykorzystuje się technikę mikroskopowego usuwania gruczolaków przysadki z pomocniczą kontrolą endoskopową, wykorzystując następujące zalety endoskopii:

  • Mocne oświetlenie;
  • Zjawisko endomikroskopii;
  • Widok z boku.

Pozwala to chirurgowi określić granice gruczolaka przysadki podczas operacji, ocenić lokalizację i wielkość pozostałych nieusuniętych fragmentów guza. Boczny widok endoskopu pozwala na usunięcie guza od optymalnej strony, aby uniknąć uszkodzenia mózgu, zawartości zatok jamistych. Kiedy wypływa płyn mózgowo-rdzeniowy, jest on instalowany i eliminowany podczas operacji. W tym przypadku prognoza jest dobra. Koszt operacji gruczolaka przysadki uzależniony jest od metody interwencji chirurgicznej, niezbędnego wsparcia lekowego w okresie przedoperacyjnym i pooperacyjnym.

Niebezpieczeństwo i prognozy

W gruczolaku przysadki rokowanie zależy od wielkości guza, możliwości jego radykalnego usunięcia oraz jego aktywności hormonalnej. Dzięki szybkiej diagnozie i odpowiedniemu leczeniu choroby, powrót do zdrowia następuje u ponad 85% pacjentów. Jeśli czas trwania choroby jest krótki, prawdopodobieństwo całkowitego przywrócenia funkcji wzroku jest dość wysokie..

W przypadku krwotoku do guza tylko natychmiastowa interwencja chirurga może uratować sytuację. Im szybciej pacjent trafi do szpitala w Jusupowie i otrzyma specjalistyczną opiekę medyczną, tym większe jest prawdopodobieństwo skutecznego wyleczenia.

Gruczolak przysadki - leczenie w Moskwie

Ile kosztuje usunięcie gruczolaka przysadki w Moskwie? Operacja usunięcia gruczolaka przysadki wykonywana jest w przystępnej cenie w szpitalu Jusupow. Chirurdzy biegle posługują się wszystkimi metodami zabiegów chirurgicznych przysadki mózgowej. Koszt przeznosowego usunięcia gruczolaka przysadki w Moskwie wynosi od 14 000 do 120 000 rubli.

W szpitalu Jusupow lekarze przeprowadzą kompleksowe badanie, ustalą dokładną diagnozę i określą optymalną metodę leczenia gruczolaka przysadki. Jeśli są wskazania i nie ma przeciwwskazań, operacja wykonywana jest przy użyciu najnowocześniejszego sprzętu czołowych firm europejskich i amerykańskich. Dowiedz się telefonicznie o kosztach operacji usunięcia gruczolaka przysadki.

Gruczolak przysadki

Gruczolak przysadki jest łagodnym guzem przedniego przysadki mózgowej.

Przysadka mózgowa to niewielka struktura w mózgu, która kontroluje gruczoły dokrewne poprzez produkcję własnych hormonów. Gruczolak przysadki może być hormonalnie aktywny i nieaktywny. Kliniczne objawy choroby zależą od tego faktu, a także od wielkości guza, kierunku i tempa jego wzrostu..

Głównymi objawami gruczolaka przysadki mogą być problemy ze wzrokiem, dysfunkcja tarczycy, gonad, nadnerczy, upośledzony wzrost i proporcjonalność niektórych części ciała. Czasami choroba przebiega bezobjawowo.

Co to jest?

Krótko mówiąc, gruczolak przysadki to nowotwór przysadki, który może objawiać się różnymi objawami klinicznymi (zaburzenia endokrynologiczne, okulistyczne czy neurologiczne) lub w niektórych przypadkach przebiegać bezobjawowo. Istnieje wiele rodzajów tego guza..

Z której grupy należy gruczolak, jego cechy zależą - objawy patologiczne, metody diagnostyki i leczenia.

Przyczyny rozwoju

Dokładne przyczyny powstania gruczolaka przysadki nie zostały jeszcze ustalone w neurologii. Istnieją jednak hipotezy, które świadczą o pojawieniu się guza z powodu zjawisk infekcyjnych w układzie nerwowym, urazów czaszkowo-mózgowych oraz negatywnego wpływu różnych czynników na płód. Do najniebezpieczniejszych neuroinfekcji, które mogą prowadzić do powstania guza, należą: kiła układu nerwowego, gruźlica, bruceloza, zapalenie mózgu, polio, ropień mózgu, zapalenie opon mózgowych, malaria mózgowa.

Neurology prowadzi obecnie badania mające na celu ustalenie związku pomiędzy powstaniem gruczolaka przysadki a stosowaniem doustnych środków antykoncepcyjnych przez kobiety. Naukowcy badają również hipotezę, która dowodzi, że guz może pojawić się z powodu zwiększonej stymulacji przysadki mózgowej do podwzgórza. Ten mechanizm rozwoju nowotworu często obserwuje się u pacjentów z pierwotnym hipogonadyzmem lub niedoczynnością tarczycy..

Klasyfikacja

Gruczolaki przysadki są klasyfikowane jako aktywne hormonalnie (wytwarzają hormony przysadki) i nieaktywne hormonalnie (nie wytwarzają hormonów).

W zależności od tego, który hormon jest wytwarzany w nadmiarze, hormonalnie czynne gruczolaki przysadki dzielą się na:

  • prolaktyna (prolactinoma) - rozwijają się z prolaktotrofów, objawiają się zwiększoną produkcją prolaktyny;
  • gonadotropowe (gonadotropinoma) - rozwijają się z gonadotropów, objawiają się zwiększoną produkcją hormonów luteinizujących i folikulotropowych;
  • somatotropowe (somatotropinoma) - rozwijają się z somatotrofów, objawiają się zwiększoną produkcją somatotropiny;
  • kortykotropowe (corticotropinoma) - rozwijają się z kortykotropów, objawiają się zwiększoną produkcją hormonu adrenokortykotropowego;
  • tyreotropowe (tyreotropinoma) - rozwijają się z tyreotrofów, objawiają się zwiększoną produkcją hormonu tyreotropowego.

Jeśli hormonalnie aktywny gruczolak przysadki wydziela dwa lub więcej hormonów, określa się go jako mieszany.

Nieczynne hormonalnie gruczolaki przysadki dzielą się na onkocytomy i gruczolaki chromofobowe..

W zależności od rozmiaru:

  • pikoadenoma (średnica poniżej 3 mm);
  • mikrogruczolak (średnica nie większa niż 10 mm);
  • makrogruczolak (średnica powyżej 10 mm);
  • gruczolak olbrzymi (40 mm lub więcej).

W zależności od kierunku wzrostu (w stosunku do siodła tureckiego) gruczolakami przysadki mogą być:

  • endosellar (wzrost nowotworów w jamie siodła tureckiego);
  • infrasellar (rozprzestrzenianie się nowotworu jest mniejsze, dociera do zatoki klinowej);
  • nadsiodłowo (rozprzestrzenianie się guza w górę);
  • retrosellar (tylny wzrost nowotworu);
  • boczne (rozprzestrzenianie się nowotworu na boki);
  • ansellar (przedni wzrost guza).

Kiedy nowotwór rozprzestrzenia się w kilku kierunkach, nazywa się go w tych kierunkach, w których rośnie guz.

Objawy

Oznaki, że może wystąpić gruczolak przysadki, różnią się w zależności od rodzaju guza.

Mikrogruczolak aktywny hormonalnie objawia się zaburzeniami endokrynologicznymi, a nieaktywny mikrogruczolak może istnieć przez kilka lat, aż osiągnie znaczny rozmiar lub zostanie przypadkowo wykryty podczas badania w kierunku innych chorób. 12% osób ma bezobjawowe mikrogruczolaki.

Makrogruczolak objawia się nie tylko zaburzeniami endokrynologicznymi, ale także neurologicznymi spowodowanymi uciskiem otaczających nerwów i tkanek.

Prolactinoma

Najczęstszy guz przysadki mózgowej występuje u 30-40% wszystkich gruczolaków. Z reguły wielkość prolactinoma nie przekracza 2 - 3 mm. Występuje częściej u kobiet niż u mężczyzn. Przejawia się takimi znakami jak:

  • zaburzenia miesiączkowania u kobiet - nieregularne cykle, wydłużenie cyklu powyżej 40 dni, brak owulacji, brak miesiączki
  • mlekotok - ciągłe lub przerywane wydzielanie mleka matki (siary) z gruczołów mlecznych, niezwiązane z okresem poporodowym
  • niemożność zajścia w ciążę z powodu braku owulacji
  • u mężczyzn prolactinoma objawia się zmniejszeniem potencji, wzrostem gruczołów mlecznych, zaburzeniami erekcji, zaburzeniami tworzenia plemników, prowadzącymi do bezpłodności.

Somatotropinoma

Stanowi 20–25% ogólnej liczby gruczolaków przysadki. U dzieci zajmuje trzecie miejsce pod względem częstości występowania po prolactinoma i corticotropinoma. Charakteryzuje się podwyższonym poziomem hormonu wzrostu we krwi. Objawy somatotropinoma:

  • u dzieci objawia się objawami gigantyzmu. Dziecko szybko przybiera na wadze i wzroście, co jest spowodowane równomiernym wzrostem kości na długości i szerokości, a także wzrostem chrząstki i tkanek miękkich. Z reguły gigantyzm zaczyna się w okresie przedpokwitaniowym, na jakiś czas przed rozpoczęciem dojrzewania i może postępować do końca formowania szkieletu (do około 25 lat). Za gigantyzm uważa się wzrost wzrostu osoby dorosłej powyżej 2 - 2,05 m.
  • jeśli somatotropinoma występuje w wieku dorosłym, objawia się objawami akromegalii - wzrostem dłoni, stóp, uszu, nosa, języka, zmianą i zgrubieniem rysów twarzy, pojawieniem się wzmożonego owłosienia, brody i wąsów u kobiet, nieregularnych miesiączek. Wzrost narządów wewnętrznych prowadzi do naruszenia ich funkcji.

Corticotropinoma

Występuje w 7–10% przypadków gruczolaka przysadki. Charakteryzuje się nadmierną produkcją hormonów kory nadnerczy (glukokortykoidów), tzw. Choroba Itsenko-Cushinga.

  • Otyłość typu „Cushingoid” - następuje redystrybucja warstwy tłuszczowej i odkładanie się tłuszczu w obręczy barkowej, na szyi, w strefach nadobojczykowych. Twarz nabiera „księżycowego”, okrągłego kształtu. Kończyny stają się cieńsze z powodu zanikowych procesów w tkance podskórnej i mięśniach.
  • zaburzenia skóry - różowo - fioletowe rozstępy (rozstępy) na skórze brzucha, klatki piersiowej, ud; zwiększona pigmentacja skóry łokci, kolan, pach; zwiększona suchość i łuszczenie się skóry twarzy
  • nadciśnienie tętnicze
  • kobiety mogą mieć nieregularne miesiączki i hirsutyzm - zwiększony wzrost włosów na skórze, brody i wąsów
  • u mężczyzn często obserwuje się spadek siły działania

Gonadotropinoma

Rzadko spotykany wśród gruczolaków przysadki. Objawia się nieprawidłowościami w cyklu miesiączkowym, częściej brakiem miesiączki, spadkiem płodności u mężczyzn i kobiet, na tle zmniejszonych lub nieobecnych zewnętrznych i wewnętrznych narządów płciowych.

Thyrotropinoma

Występuje również bardzo rzadko, tylko w 2–3% gruczolaków przysadki. Jego objawy zależą od tego, czy ten guz jest pierwotny, czy wtórny..

  • dla pierwotnego tyretropinoma charakterystyczna jest nadczynność tarczycy - utrata masy ciała, drżenie kończyn i całego ciała, wybrzuszenia, zły sen, zwiększony apetyt, zwiększona potliwość, wysokie ciśnienie krwi, tachykardia.
  • w przypadku wtórnego tyreotropinoma, czyli wynikającego z długotrwałego upośledzenia funkcji tarczycy, charakterystyczne są zjawiska niedoczynności tarczycy - obrzęk twarzy, opóźniona mowa, przyrost masy ciała, zaparcia, bradykardia, suchość, łuszcząca się skóra, chrypka, depresja.

Neurologiczne objawy gruczolaka przysadki

  • zaburzenia widzenia - podwójne widzenie, zez, obniżona ostrość widzenia w jednym lub obu oczach, ograniczenie pól widzenia. Znaczny rozmiar gruczolaka może prowadzić do całkowitej atrofii nerwu wzrokowego i ślepoty
  • ból głowy, któremu nie towarzyszą nudności, nie zmienia się wraz ze zmianą pozycji ciała, często nie ustępuje przyjmowaniem środków przeciwbólowych
  • przekrwienie błony śluzowej nosa spowodowane zajęciem dna siodełka tureckiego

Objawy niewydolności przysadki mózgowej

Być może rozwój niewydolności przysadki, spowodowany uciskiem normalnej tkanki przysadki. Objawy:

  • niedoczynność tarczycy
  • niewydolność nadnerczy - zwiększone zmęczenie, niskie ciśnienie krwi, omdlenia, drażliwość, bóle mięśni i stawów, zaburzony metabolizm elektrolitów (sodu i potasu), niski poziom glukozy we krwi
  • spadek poziomu hormonów płciowych (estrogenów u kobiet i testosteronu u mężczyzn) - bezpłodność, obniżone libido i impotencja, zmniejszenie owłosienia u mężczyzn na twarzy
  • u dzieci brak hormonu wzrostu prowadzi do zahamowania wzrostu i rozwoju

Znaki psychiatryczne

Te objawy gruczolaka przysadki są spowodowane zmianami poziomu hormonów w organizmie. Można zaobserwować drażliwość, niestabilność emocjonalną, płaczliwość, depresję, agresywność, apatię.

Diagnostyka

Mimo tak różnorodnych objawów klinicznych można powiedzieć, że rozpoznanie gruczolaka przysadki jest raczej trudnym wydarzeniem..

Wynika to przede wszystkim z niesprecyzowania wielu reklamacji. Ponadto objawy gruczolaka przysadki zmuszają pacjentów do zwracania się do różnych specjalistów (okulisty, ginekologa, terapeuty, pediatry, urologa, seksuologa, a nawet psychiatry). I nie zawsze wąski specjalista może podejrzewać tę chorobę. Dlatego pacjenci z tak niespecyficznymi i wszechstronnymi dolegliwościami poddawani są badaniu przez kilku specjalistów. Ponadto badanie krwi na poziom hormonów pomaga w rozpoznaniu gruczolaka przysadki. Zmniejszenie lub zwiększenie ich liczby w połączeniu z istniejącymi dolegliwościami pomaga lekarzowi w ustaleniu diagnozy.

Wcześniej radiografia siodła tureckiego była szeroko stosowana w diagnostyce gruczolaka przysadki. Ujawniona osteoporoza i zniszczenie grzbietu siodełka tureckiego, podwójny kontur jego dna służył i nadal jest wiarygodnym objawem gruczolaka. Jednak są to już późne objawy gruczolaka przysadki, to znaczy pojawiają się już przy dużym doświadczeniu istnienia gruczolaka.

Rezonans magnetyczny mózgu jest nowoczesną, dokładniejszą i wcześniejszą metodą diagnostyki instrumentalnej w porównaniu z radiografią. Ta metoda pozwala zobaczyć gruczolaka, a im mocniejsze urządzenie, tym większe jego możliwości diagnostyczne. Ze względu na niewielkie rozmiary niektóre mikrogruczolaki przysadki mogą pozostać nierozpoznane nawet przy badaniu metodą rezonansu magnetycznego. Szczególnie trudno jest zdiagnozować niehormonalne wolno rosnące mikrogruczolaki, które mogą w ogóle nie objawiać się żadnymi objawami..

Leczenie gruczolaka przysadki

W leczeniu gruczolaka stosuje się różne techniki, których wybór zależy od wielkości nowotworu i charakteru czynności hormonalnej. Do chwili obecnej stosowane są następujące podejścia:

  1. Obserwacja. W przypadku guzów przysadki, które są małe i nieaktywne hormonalnie, lekarze wybierają podejście „poczekaj i zobacz”. Jeśli edukacja wzrośnie, zalecane jest odpowiednie leczenie. Jeśli gruczolak nie wpływa na stan pacjenta, obserwacja jest kontynuowana..
  2. Terapia lekami. Przepisywanie leków pacjentowi z guzem przysadki jest wskazane w celu wyeliminowania objawów choroby i poprawy zdrowia. W tym celu lekarz przepisuje leki wzmacniające i kompleksy witaminowe. Leczenie zachowawcze jest wskazane w przypadku małych nowotworów. Dobór leków zależy również od rodzaju guza. W przypadku somatotropinoma przepisuje się agonistów somatostatyny (somatulina i sandostatyna), w przypadku prolactinoma, agonistów dopaminy i ergoliny, w przypadku kortykotropinoma, blokerów steroidogenezy (nizoral, zapalenie sutka, orimeten).
  3. Leczenie radiochirurgiczne. Jest to nowoczesna i wysoce skuteczna metoda radioterapii, polegająca na zniszczeniu guza promieniowaniem, bez wykonywania zabiegów chirurgicznych..
  4. Operacja. Chirurgiczne usunięcie gruczolaka przysadki jest najskuteczniejszą, ale jednocześnie traumatyczną metodą terapii. Specjaliści mają dwie możliwości dostępu: przez kanały nosowe i przez otwarcie jamy czaszki. Pierwsze podejście jest preferowane, ale stosowane tylko w przypadku małych gruczolaków.

Często leczenie gruczolaka przysadki wymaga połączenia kilku z tych technik, aby osiągnąć pożądany efekt..

Prognoza na całe życie

Gruczolak przysadki należy do nowotworów łagodnych, jednak wraz ze wzrostem wielkości, podobnie jak inne guzy mózgu, na skutek kompresji otaczających struktur anatomicznych nabiera złośliwego przebiegu. Wielkość guza determinuje również możliwość jego całkowitego usunięcia. Gruczolak przysadki o średnicy powyżej 2 cm wiąże się z prawdopodobieństwem nawrotu pooperacyjnego, który może wystąpić w ciągu 5 lat po usunięciu.

Rokowanie w gruczolaku zależy również od jego rodzaju. Tak więc w przypadku mikrokortykotropinoma 85% pacjentów wykazuje całkowite przywrócenie funkcji endokrynologicznej po leczeniu chirurgicznym. U pacjentów z somatotropinoma i prolactinoma liczba ta jest znacznie niższa - 20-25%. Według niektórych danych średnio po leczeniu chirurgicznym powrót do zdrowia obserwuje się u 67% pacjentów, a liczba nawrotów wynosi około 12%.

W niektórych przypadkach z krwotokiem do gruczolaka dochodzi do samoleczenia, co najczęściej obserwuje się w prolactinoma.

Artykuły O Białaczce